(vâng, tất nhiên là tôi không bắn pháo).
Tôi như một đứa trẻ nhỏ cười cợt trước suy nghĩ “à, cốt truyện lại bám theo một cái mạch như thế, lại để đàn bà đưa đẩy như thế, hóa ra là sự trả thù như thế, lại giáo dục là đời như thế...”
Tôi lại như một kẻ xem phim tâm lý thị trường đầy lòng trắc ẩn ngoài rạp, cứ chờ đợi mãi một lúc nào đó vị thuyền trưởng lặng lẽ (không) tầm thường tìm về với cô vợ bị bỏ ngoài đảo và đứa con rơi chờ đợi bấy lâu.
Nhưng tôi đã sai rồi.
...
Những câu truyện cứ lần lượt vẽ ra, ngắn gọn và xúc tích, không thừa cảnh nào, thiếu một vài cảnh mà nó phải thiếu, có lẽ Hồ Anh Thái không có nhiều thời gian như các nhà văn Mỹ để mất công miêu tả sự bó chặt của cái quần Gucci da lộn cào vào cánh đùi mượt mà của cô gái cùng sự vất vả đến tột cùng để cài được cái nút quần trên cùng của cô cho vừa với cái quần 1000$ và những câu chuyện về cô dì chú bác với những sở thích và tính cách khác nhau của họ hàng cô gái chủ sở hữu chiếc quần.
Sự sang trọng và đắt tiền cũng được nhắc đến nhiều trong câu truyện của ông, nhưng bên cạnh nó luôn là sự chú giải về sự rẻ mạt trong giá trị nhưng đắt đỏ về công sức.
Đây là câu chuyện của một thuyền trưởng lái tầu viễn dương, của một người em, một người chú, một người cha, một người tình, một người bạn, một kẻ thù và một kẻ sám hối.
Đó là tất cả những gì mà tôi có thể tóm tắt. Tôi xin phép chỉ tóm tắt rất qua loa, bởi lẽ câu chuyện này hay vì nó khiến người ta phải đọc quá nửa mới hiểu nó muốn nói về cái gì, và ở nửa đầu, ngay cả khi chưa biết sẽ đi đâu tiếp theo người ta vẫn cảm thấy thú vị với những tình tiết mà nó mang đến.
Tôi biết đến Hồ Anh Thái khi ông là người viết lời tựa cho cuốn sách của anh bạn, vu vơ trong một lần đi mua sách tôi tìm đến “Tiếng thở dài qua rừng kim tước” của ông. Quá ấn tượng với một Ấn Độ trần trụi được vẽ ra khác với tất cả những sách báo mà tôi đã đọc trước đó, một số nhà phân tích trêu đùa rằng Hồ Anh Thái từ một người đi sứ, giờ dần đã trở thành một nhà Ấn Độ học, với tôi đó không chỉ là không chỉ là một sự trêu đùa. Anh là một nhà Ấn Độ học thực sự, nhất là sau Tiếng thở dài qua rừng kim tước (1998),Đức Phật, nàng Sivitri và tôi ,Mười lẻ một đêm (2006) ,Namaskar! Xin chào Ấn Độ (2008) tôi lại càng tin như thế.
Với những mặc định vốn có bởi vốn kiến thức hạn hẹp của bản thân, tôi đã quá bất ngờ trước một Hồ Anh Thái rất khác qua Cõi người rung chuông tận thế(2002), chính là cuốn sách mà tôi đang muốn nói tới ở đây.
Tôi bị bất ngờ bởi nhiều thứ, bởi một Hồ Anh Thái khác lạ nhiều lần qua một cuốn truyện có vẻ như là trinh thám (may quá vẫn nhận ra ông khi Đông nói “Cuối cùng thì Đức Mẹ Đồng Trinh cũng chảy máu rồi), bởi một Đông tinh tường nhưng không tinh tướng, có khi còn rất tinh tế. Bởi một Đông tinh tế nhưng không rởm đời, không rởm đời khi anh vẫn lao vào gái chứ không tỏ ra mình là “đồng cô” khi thèm muốn, không rởm đời khi anh có được cái “lần đầu tiên” của người con gái xứ chài hai mươi sáu tuổi đã dưng dưng biết ơn những đủ tỉnh táo để hiểu đó không phải là cảm giác của tình yêu.
Đôi khi tôi có cảm giác rằng tôi cũng đang tìm kiếm một anh Đông như thế để mà làm quen và ngưỡng mộ trên cuộc đời này.
“Cô gái ngồi bên cạnh nước mắt lã chã trong chiếc mùi xoa chỉ còn để hở đôi mắt nhem nhép mưa dầm. Khóc như thế chắc là khóc vì tình. Cô cứ thử ốm suýt chết một lần đi. Cô cứ thử đi đưa đám bạn bè người thân nhiều nhiều đi. Tình yêu trở thành không đáng kể. Thất tình thành chuyện không đáng kể. Bị lường gạt cũng thành chuyện vô nghĩa.”
Yếu tố Phật giáo, giác ngộ vẫn không thể thiếu trong tác phẩm của Hồ Anh Thái. Tôi đã tâm đắc không lời nào tả nổi khi đọc đến đoạn:
Ngài giác ngộ năm ba mươi lăm tuổi (tức là nếu tôi giác ngộ được thì đúng vào năm nay), bốn mươi lăm năm sau đó, ngài phải sống giữa cõi người tôn sùng Ngài, kính phục Ngài, tin theo Ngài nhưng không chắc đã hiểu Ngài. Ngài cô đơn và đáng thương là ở chỗ ấy.
Tôi cảm thấy mình quá ngu ngốc, quá đỗi ngu ngốc, đây chính là điều băn khoăn về cái không toàn vẹn của Đức Phật mà tôi cứ tìm kiếm bấy lâu nay, đây chính là cái cảm giác mồn một mà tôi cảm thấy chứ không gọi tên được bấy lâu nay khi xem những bức tranh vẽ lại Kinh A Di Đà. Ở cõi Cực Lạc ấy. Tôi thấy người ta cô đơn lắm.
Tôi xin được kết “bài văn” lê thê miêu tả sự sung sướng khó hiểu của bản thân trước một cuốn sách tuyệt vời (với bản thân tôi) bằng một suy nghĩ khác của Đông mà tôi rất tâm đắc
Tôi ba mươi lăm tuổi. Tuổi ấy Đức Phật được giác ngộ. Có nhiều người đi qua tuổi ba mươi lăm mà mãi mãi không giác ngộ. Có những người giác ngộ trước cả tuổi ba mươi lăm. Ngộ muộn hay ngộ sớm, họ tất thảy đều đáng thương.
p/s: bạn thân mến, nếu bạn thực sự muốn tìm đọc Cõi người rung chuông tận thế, thì xin bạn hãy google và tìm một bài viết review khác, bởi cá nhân tôi viết ra những dòng này chỉ để thỏa mãn sự hả hê và yêu mến của bản thân mình, đây hoàn toàn là những mạch cảm xúc rối bời lộn xộn được sắp xếp vụng về trước một thiên truyện hay, nó hoàn toàn không phù hợp với mục đích giới thiệu miêu tả nhận xét kĩ lưỡng cụ thể về một tác phẩm như các bài review cơ bản. Nhưng tôi thực sự khuyên bạn hãy thử đọc nó. Rất cảm ơn vì bạn đã cất công đọc đến tận dòng chữ này. :)
*cảnh chuyện : Hồ Anh Thái không phải là người chăm chút câu chữ mượt mà gọn ghẽ như Đoàn Minh Phượng hay Nguyễn Ngọc Tư (những người tôi bị ấn tượng sâu sắc bởi lối hành văn) nên ở đây tôi viết “cảnh chuyện”, không phải “câu chữ”.
