Túp Lều Bác Tom

Ngày đầu tiên của năm mới. Mình cho phép bản thân được thức dậy muộn sau bữa tiệc “mất người” đêm cuối năm.

Đã lâu lắm rồi mới có lại cái cảm giác “tôi là ai tôi đang ở đâu tại sao tôi lại ở đây?” như đêm qua. Một cảm giác bỡ ngỡ với rất nhiều tiếng cười và sự ấm áp bao bọc từ những người mình thương quý.

3h sáng, ngồi phía sau xe bạn đưa về nhà. Dù đã rất say nhưng cảm giác về những đêm Giao Thừa Tết ta của nhiều năm trước đó vẫn ùa về. Trời se se lạnh. Trên đường phố mọi người đang tản dần trở về lác đác còn lại sau những cuộc vui. Rác đầy đường. Sương xuống, đường hơi ươn ướt và không khí hơi quánh lại sền sệt mùi khói mùa đông. Mùi của năm mới. Mùi của sum vầy, hoặc cả đổ vỡ đan xen. 

Sáng, thật ra là chiều mới thức dậy đi ăn bữa đầu tiên trong ngày. Đi bộ lòng vòng tìm quán ăn mở cửa vào ngày đầu tiên của năm mới.

Không khí vẫn đặc như vậy. Đường phố cũng hiu hắt. Một sự hiu hắt yên bình. 

Khi bụng đã no lại đi bộ trở về, chui vào chăn và vùi mình vào với bác Tôm. Thật kì lạ khi có cảm giác mình rất yêu mến một cuốn truyện.

Thường mình sẽ cảm thấy thích thú, tò mò, mê mẩn, tiêu cực cũng có nhiều dạng cảm xúc. Nhưng yêu mến một câu chuyện như yêu mến một cá thể sống trước mặt thì chưa.

Yêu mến sẽ rất khác với yêu thích nhé. 

Với mình đó là cảm giác cảm mến một cách rất chân tình. Hóc môn phấn khích không hề tăng lên. Một cảm giác dễ chịu bình bình đầy thư thái. Cảm giác khi đọc một cuốn truyện không hồi hộp muốn biết điều gì sắp tới về sau. Nhưng lại tha thiết muốn câu chuyện cứ kéo dài mãi, các tình tiết hãy diễn ra thật chậm, để mình có thể được quan sát, được là một phần của câu chuyện mãi không thôi.

Cũng trái ngược ở chỗ là đa số các tình huống trong truyện đều khá bi ai. Éo le và khổ sở. Nhưng mình lại luôn được bủa vây bởi cảm giác bình yên đầy ắp. Không cần tự nhủ, niềm tin nó cứ tự sẵn có ở đấy. Và mọi chuyện rồi sẽ ổn thôi. Cảm giác tin tưởng cho những số phận bất hạnh trong truyện luôn được lặp lại trong đầu mình như vậy.

Mọi người hay nói bất ngờ khi biết tác giả của cuốn sách là phụ nữ. Bởi nó quá khắc nghiệt, quá dữ dội. Nhưng mình nghĩ, có lẽ bởi bà là phụ nữ nên sự thản nhiên trữ tình mới được lấp ló lúc ẩn lúc hiện trong câu chuyện như vậy. Mình thích cái cách bà tả về con sôngg Mixixipi, con sông thần tiên xanh ngắt tưởng như hiền hoà nhưng chứa trên mình một thứ hàng hoá kinh khủng, nước mắt của kẻ bị đàn áp, tiếng thở dài của những người cùng cực, tiếng khẩn cầu của những người tuyệt vọng,…

Con sông thơ mộng chảy qua những vùng chỉ có dã man, mang trên mình những món hàng hoá vô lương tâm. Tất cả như được bao phủ bởi một màu xanh u tối. Nhưng ngay sau đó, như một lẽ tự nhiên rất tình cờ, bà lại viết về ánh nắng, “Những tia nắng chếch chếch của buổi chiều tà chiếu sáng dòng sông, những cây sậy rung rinh, những cây trắc bá cao và đen ngòm, phủ đầy rêu như phủ khăn tang, bây giờ và chói lên trong nắng chiều”…

Rất ít khi, trong văn học, mình gặp môt hình ảnh tang thương được tả với những câu từ lấp lánh đến vậy. Đọc tới đâu mặt nước lấp loá tung bọt trắng xoá lên những cành cây đang xà xuống lại trở nên sống động tới đó….Có những thứ đen tối, khắc nghiệt, nhưng nếu chịu để ý một chút và ngừng tập trung vào những khoảng tối. Điều kì diệu sẽ hiện ra. Điều kì diệu vẫn luôn ở đấy, chỉ chờ để mình nhìn thấy nó. Thật như cuộc đời của mỗi chúng ta vậy.

Có một chi tiết - đối với mình là điểm mấu chốt khác mình rất thích từ Túp Lều Bác Tôm. Đó là khi ông chủ tàn ác bắt bác phải khuất phục, bác đã điềm tĩnh nói một cách lễ độ và thật thà rằng “Thưa ông chủ, ông có thể cầm tù thân thể con, ông có thể hành hạ đánh đập con đến mấy con cũng có thể chịu được. Nhưng ông không thể nào cầm tù được tâm trí con….” để sau đó tên chủ tức tối lại hành hạ bác một trận nhừ tử khác. 

Lúc đấy mình đã bật khóc. Bật khóc theo nghĩa đen. Rằng mình không hề có sự chuẩn bị cho “sự khóc” này. Quay về cuộc sống cá nhân của mình, mình thấy giận giữ vì một số người quanh mình đã luôn nói về sự Tự Do. Luôn đề cao sự Tự Do. NHƯNG vì sự TỰ DO mà họ cần có, họ đã không thể làm điều A, điều B hay điều C. 

Nói như vậy, có phải sự tự do đã cầm tù chính họ? Sự Tự Do đã không còn là TỰ DO như nó vốn có mà chỉ là một cái tên khác của sự giới hạn, sự gắn mác, của khuôn mẫu mà chính những con người tội nghiệp này tự đặt ra cho bản thân mình? 

Thế nên các vị sư tăng ở trong chùa. Khi đạt đến cảnh giới của sự Giác Ngộ. Họ đã có được sự tự do cao nhất. Họ ở trong chùa nhưng chùa cũng chỉ là nơi nương náu, họ ở khắp mọi nơi. Không có giới hạn, rào cản nào ngăn cản họ.

Hay mình chợt nhớ đến câu thơ của Hồ Chí Minh, “Thân thể ở trong lao, tinh thần ở ngoài lao”…

Nếu chúng ta tự giải phóng cho chính mình. Thì không một ai, không một nhà tù, không một quy tắc nào có thể cầm tù chúng ta, đó mới là sự tự do thực sự. Sự tự do có thật. 

According to Sartre, man is free to make his own choices, but is "condemned" to be free, because we did not create ourselves. Even though people are put on Earth without their consent, we must choose and act freely from every situation we are in. Everything we do is a result of being free because we have choice. The only choice we DO NOT HAVE is that of HAVING CHOICES. Not only are we condemned to be free because we did not choose to exist, but we are also condemned to be free because we are the only thing that exists that has to be responsible for all of our actions. 

However, how do we know that God doesn't have everything determined for us and just leads us to believe that we are free? The truth is that we don't know, and won't until we leave this earth. It is now up to us to decide if our freedom is to be valued, and to choose the way we want to use our freedom.

Hiu, mỗi cuốn sách là một cánh cửa mở ra thế giới bên ngoài theo nhiều cách khác nhau. Thật là kì diệu <3

Thuý, 02.01.2018